Nhiều người dự toán theo đơn giá quen ở thành phố rồi lên đây mới biết vênh. Phần vênh không nằm ở giá vật liệu, mà nằm ở đoạn đường cuối và ở việc kiếm được người làm.
Vận chuyển là khoản đội giá lớn nhất
Xe lớn chỉ tới được đường nhựa. Từ đó vào phải sang xe nhỏ, và mỗi lần sang xe là một lần cộng tiền.
Đường đất mùa mưa gần như không đi được. Xe tải nhỏ chở nặng lún ngay, nên nhiều công trình phải dừng.
Chi phí tính theo chuyến, không theo khối. Chở nửa xe cũng trả gần bằng chở đầy, nên phải gom đơn.
Cát đá thường lấy từ nguồn gần nhất. Xa thêm mười cây số là giá khác hẳn.
Sắt thép và xi măng chịu ảnh hưởng ít hơn. Vì đơn vị khối lượng nhỏ, cước không chiếm tỷ trọng lớn.
Vật liệu hoàn thiện dễ vỡ nên hay hỏng dọc đường. Gạch men, kính, thiết bị vệ sinh phải tính hao hụt.
Nên tập kết một lần thay vì nhiều lần. Cần mặt bằng chứa và có người trông.
Hỏi giá đã bao gồm cước tới chân công trình chưa. Đây là câu hỏi quan trọng nhất khi lấy báo giá.
Xem trước xe có quay đầu được không. Nhiều lô đất không có chỗ quay xe, phải lùi cả trăm mét.
Tính cả chi phí sửa đường sau khi chở. Xe nặng làm hỏng đoạn đường chung, hàng xóm sẽ có ý kiến.
Vật liệu có sẵn tại chỗ
Đá chẻ và đá hộc. Vùng này sẵn, dùng làm móng, kè và tường rất hợp cảnh.
Gỗ tận dụng từ vườn cây già. Cà phê, điều già có thể dùng làm đồ nội thất mộc mạc.
Tre nứa quanh vùng. Hợp với công trình phụ, hàng rào, giàn che.
Đất tại chỗ để đắp nền. Không phải mua đất san lấp nếu tận dụng phần đào.
Cát suối trong vùng. Rẻ hơn cát vận chuyển từ xa nhưng phải kiểm chất lượng.
Gạch không nung sản xuất địa phương. Có nơi làm tại chỗ, giảm được cước.
Ngói và tấm lợp phải mua từ ngoài. Đây là khoản khó tiết kiệm.
Vật liệu bản địa hợp khí hậu hơn. Đá và gỗ chịu được ẩm và chênh nhiệt độ ngày đêm tốt hơn.
Dùng vật liệu tại chỗ giúp công trình hoà cảnh. Điều này quan trọng nếu bạn định làm lưu trú.
Nhưng đừng hy sinh kết cấu. Móng và khung chịu lực vẫn phải dùng vật liệu chuẩn.
Nhân công
Thợ địa phương quen địa hình dốc. Đây là kinh nghiệm mà thợ thành phố không có.
Nhưng số lượng thợ có hạn. Vào mùa xây dựng phải đặt trước hàng tháng.
Mùa thu hoạch thì thợ đi hái. Cà phê chín là công trình đứng, đây là chuyện năm nào cũng xảy ra.
Thợ từ nơi khác lên phải lo chỗ ở. Khoản này thường bị quên trong dự toán.
Tay nghề hoàn thiện thường yếu hơn. Phần thô làm tốt, phần hoàn thiện tinh nên cân nhắc thuê riêng.
Khoán gọn hay khoán công đều có mặt trái. Khoán gọn dễ bị cắt xén, khoán công dễ kéo dài.
Nên có người giám sát của mình. Nhất là khi bạn ở xa và chỉ lên được vài lần.
Trả công đúng hạn là điều kiện giữ thợ. Ở vùng nhỏ, tiếng lành tiếng dữ lan rất nhanh.
Hỏi xem thợ đã làm công trình nào quanh đây. Đi xem tận nơi là cách đánh giá tốt nhất.
Ghi hợp đồng dù là người quen. Phạm vi công việc, tiến độ, cách thanh toán.
Những khoản hay bị bỏ sót
Làm đường tạm cho xe vào. Có khi tốn bằng cả phần móng.
Kéo điện thi công. Nếu chưa có điện thì phải chạy máy phát, tính theo ngày.
Nước thi công. Khoan giếng trước hoặc chở nước, cả hai đều tốn.
Kè chống sạt phần đào. Bắt buộc trên đất dốc, và không rẻ.
Thoát nước mặt quanh công trình. Bỏ qua thì mùa mưa đầu tiên sẽ dạy lại.
Chỗ ở và ăn cho thợ. Nếu không có nhà dân gần đó.
Bảo vệ vật tư. Vật liệu để ngoài trời qua đêm ở nơi vắng là rủi ro.
Chi phí giấy phép và hồ sơ. Nhỏ nhưng mất thời gian.
Dự phòng thời tiết. Mưa kéo dài làm chậm tiến độ và phát sinh chi phí chờ.
Dự phòng chung mười lăm phần trăm. Ở địa hình này con số đó không phải là thừa.
Cách kiểm soát chi phí
Chốt thiết kế trước khi khởi công. Đổi ý giữa chừng ở đây đắt hơn nhiều so với ở thành phố.
Làm theo giai đoạn. Xong phần thô rồi dừng, hoàn thiện sau cũng được.
Mua vật liệu theo đợt lớn. Gộp chuyến chở là cách tiết kiệm rõ nhất.
So giá ít nhất ba nơi. Chênh lệch giữa các đại lý trong vùng khá lớn.
Ưu tiên giải pháp đơn giản. Mái dốc đơn giản bền hơn và rẻ hơn mái phức tạp.
Đừng làm quá to ngay lần đầu. Nhiều người xây nhỏ trước rồi mở rộng sau, và không hối hận.
Ghi chép chi tiêu ngay tại chỗ. Để cuối công trình không ngỡ ngàng.
Đi xem công trình tương tự trong vùng. Hỏi chủ nhà chi phí thật, họ thường nói thẳng.
Tính chi phí bảo trì về sau. Vật liệu rẻ ban đầu có thể đắt về dài hạn ở khí hậu ẩm.
Để dành ngân sách cho hạ tầng. Điện nước đường thường quan trọng hơn phần trang trí.
Câu hỏi thường gặp
Chi phí xây ở Tà Đùng đắt hơn thành phố bao nhiêu?
Phần vật liệu chênh không nhiều, nhưng cước vận chuyển đoạn cuối, chi phí làm đường tạm, điện nước thi công và kè chống sạt có thể cộng thêm đáng kể so với dự toán quen thuộc.
Có nên dùng thợ địa phương không?
Nên cho phần thô vì họ quen địa hình dốc. Phần hoàn thiện tinh thì cân nhắc thuê thợ chuyên, và nhớ rằng mùa thu hoạch cà phê là lúc rất khó tìm thợ.
Vật liệu nào lấy được tại chỗ?
Đá chẻ, đá hộc, cát suối, đất đắp nền, tre nứa và gỗ tận dụng từ vườn cây già. Ngói, sắt thép, xi măng và vật liệu hoàn thiện vẫn phải chở từ ngoài vào.
Nên dự phòng bao nhiêu phần trăm?
Khoảng mười lăm phần trăm là hợp lý ở địa hình này, chủ yếu để chịu rủi ro thời tiết, phát sinh nền móng và chi phí vận chuyển.
