Giá lô đất là con số dễ so sánh nên ai cũng so. Nhưng hai lô cùng giá, một lô có điện lưới ngay bờ rào và nước ngầm nông, lô kia phải kéo điện ba trăm mét và khoan sâu tám chục mét, thì thực chất bạn đang trả hai mức giá rất khác nhau.
Điện lưới: khoảng cách quyết định tất cả
Nhìn cột điện gần nhất. Đếm số cột từ đó tới ranh đất. Mỗi khoảng cột là một khoản tiền.
Điện hạ thế hay trung thế. Hạ thế thì đấu nối đơn giản. Trung thế nghĩa là phải có trạm biến áp, chi phí khác hẳn.
Công suất khả dụng của tuyến. Tuyến đã đầy tải thì thêm hộ mới sẽ yếu điện, nhất là giờ cao điểm.
Ai đã dùng chung tuyến đó. Hỏi các hộ lân cận xem điện có ổn định không, có sụt áp không.
Chi phí thường chia làm ba phần. Phần dây và cột, phần đấu nối với điện lực, phần trong ranh đất.
Kéo chung với hàng xóm rẻ hơn nhiều. Nếu vài lô cùng cần, chia nhau một tuyến là cách tiết kiệm nhất.
Điện mặt trời không thay thế được hoàn toàn. Nó chạy được đèn và quạt, nhưng máy bơm, máy lạnh và bếp thì cần lưới.
Xin hỏi điện lực địa phương. Họ cho biết tuyến nào còn tải, chi phí đấu nối bao nhiêu, thời gian bao lâu.
Nước: ba nguồn và ba mức chi phí
Nước ngầm qua giếng khoan. Phổ biến nhất ở vùng đồi. Chi phí phụ thuộc độ sâu, và độ sâu thì tuỳ vị trí.
Hỏi giếng của hàng xóm sâu bao nhiêu. Đây là chỉ dấu tốt nhất, tốt hơn mọi lời hứa.
Mùa khô mực nước hạ. Giếng đủ nước tháng sáu chưa chắc đủ tháng ba. Hỏi người ở lâu năm.
Nước mặt từ suối hoặc hồ. Cần đường ống, bơm, và quyền dẫn nước qua đất người khác.
Nước mưa hứng mái. Bổ sung tốt cho tưới và sinh hoạt phụ, không đủ làm nguồn chính.
Chất lượng nước cần xét nghiệm. Vùng canh tác lâu năm có thể tồn dư, nước ăn uống phải kiểm.
Bể chứa là khoản bắt buộc. Nguồn có rồi vẫn cần trữ, nhất là khi làm lưu trú.
Không có nước thì lô đất chỉ để nhìn. Đây là điều kiện tiên quyết, xếp trên cả tầm nhìn.
Kiểm tra trước khi đặt cọc
Chụp ảnh cột điện gần nhất kèm khoảng cách ước lượng. Ghi lại để về tính toán, đừng tin trí nhớ.
Hỏi ba hộ xung quanh về điện và nước. Ba nguồn độc lập cho bức tranh gần đúng.
Xem có giếng cũ trên đất không. Giếng cũ cho biết nước ở đó có hay không, kể cả khi đã hỏng.
Đi xem vào cuối mùa khô. Đây là lúc mọi vấn đề về nước lộ ra hết.
Hỏi giá khoan tại địa phương. Đơn giá theo mét và thay đổi theo tầng đá, hỏi ngay thợ trong vùng.
Tính cả đường ống trong ranh đất. Từ giếng tới nơi dùng có khi vài trăm mét trên địa hình dốc.
Đừng quên chi phí bơm và điện chạy bơm. Bơm sâu tốn điện, và đây là chi phí thường xuyên chứ không một lần.
Cộng hết vào giá mua. So sánh lô này với lô khác bằng tổng chi phí để dùng được, không bằng giá đất.
Khi đất chưa có gì
Vẫn mua được nếu giá phản ánh đúng. Đất trắng hạ tầng không xấu, chỉ là phải trả đúng giá của nó.
Làm điện trước, nước sau. Có điện thì khoan giếng và bơm mới chạy được.
Xin phép trước khi dựng cột qua đất người khác. Bằng văn bản, không bằng lời.
Chọn vị trí giếng có tư vấn. Người có kinh nghiệm trong vùng đoán tầng nước tốt hơn máy dò rẻ tiền.
Đặt bể ở cao trình hợp lý. Bể cao thì nước tự chảy, đỡ một máy bơm và đỡ tiền điện suốt đời.
Chôn ống sâu đủ. Ống nổi trên đất dốc sẽ vỡ sau vài mùa mưa.
Ghi lại sơ đồ đường ống và đường điện. Sau này sửa chữa hoặc bán lại đều cần.
Giữ hoá đơn. Chi phí hạ tầng đã bỏ ra là lý lẽ khi định giá bán lại.
Ảnh hưởng tới giá bán lại
Đất đã có điện nước bán nhanh hơn hẳn. Người mua sau không phải hình dung, họ nhìn thấy.
Chi phí bỏ ra không phải lúc nào cũng thu về đủ. Nhưng nó rút ngắn thời gian bán, và thời gian cũng là tiền.
Giấy tờ đấu nối là tài sản. Hợp đồng mua bán điện đứng tên, đồng hồ riêng, đều làm tăng niềm tin.
Giếng có hồ sơ khoan. Ghi độ sâu, lưu lượng, ngày khoan — người mua sau sẽ hỏi.
Ảnh chụp quá trình thi công. Chứng minh phần chôn ngầm đã làm thế nào.
Đừng làm quá tay. Hạ tầng vượt nhu cầu không được trả thêm tương xứng.
Ưu tiên thứ nhìn thấy được. Đồng hồ điện, vòi nước chảy, bể đầy — ba thứ này thuyết phục hơn mọi lời kể.
Nói thật về hạn chế. Giếng yếu mùa khô mà giấu thì tranh chấp sau khi bán còn phiền hơn.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết khoan giếng bao nhiêu mét là có nước?
Cách đáng tin nhất là hỏi độ sâu giếng của các hộ xung quanh và hỏi thợ khoan trong vùng, vì họ đã khoan nhiều điểm gần đó.
Điện mặt trời có thay được điện lưới không?
Chỉ thay được phần tải nhẹ như đèn và quạt. Máy bơm giếng sâu, máy lạnh và bếp vẫn cần điện lưới ổn định.
Nên đi xem đất vào thời điểm nào để đánh giá nước?
Cuối mùa khô. Đó là lúc mực nước ngầm thấp nhất và mọi vấn đề về nguồn nước bộc lộ rõ nhất.
Chi phí điện nước có làm tăng giá bán lại tương ứng không?
Không phải lúc nào cũng thu về đủ, nhưng nó rút ngắn đáng kể thời gian bán vì người mua nhìn thấy được thay vì phải hình dung.
